Nuri Demirağ: Bir Pist, İki Zaman

Divriği’nin dışında, dağların önünde düz bir alan uzanır. Üstünde bekleyen bir hava aracı vardır; altındaki beton şerit ufka doğru gider. Buraya ilk kez gelen biri, bu düzlüğün neden bu kadar düz olduğunu sorabilir. Cevap, zeminin kendisindedir — burası bir pist.

Aynı çizgi, kentin içinde başlar. Divriği’nin cumbalı evleri arasındaki dar sokaklardan biri Nuri Demirağ’ın evine çıkar. Odaların ölçüsü, avlunun sessizliği, çalışma alanının düzeni — hepsi bir şey yapma alışkanlığının izini taşır. Demirağ’ın işi yol yapmakla, ray döşemekle, uzak iki noktayı birleştirmekle geçmiştir.

1936’da bu alışkanlık gökyüzüne döner. Divriği’de bir pist çizilmeye başlar. Dağların arasındaki bir ilçede, uçağın henüz seyrek görüldüğü yıllarda, düz bir zemin açılır. Çalışma 1941’de tamamlanır. Ortaya çıkan şey bir binadan çok bir yöndür: yere çizilmiş, ufka bakan bir çizgi.

Sonra alan sessizleşir. Girişte bir uçak biçimi kalır, zemin kalır, çevresindeki dağlar kalır — açılıştaki iki kareden ikincisi tam da bu zamanı gösterir. Bir fikrin geride bıraktığı şey çoğu zaman budur: kullanılmayı bekleyen bir zemin.

31 Ekim 2025’te aynı alan Divriği Nuri Demirağ Hava Kampüsü olarak yeniden açılır. Zemin yeniden kullanılır; pistin üstünde yeniden hareket vardır. Aradan geçen zaman, çizginin yönünü değiştirmemiştir.

Şimdi açılıştaki iki kareye yeniden bakın. Yan yana duran şey iki fotoğraf değil, iki zaman: bekleyen bir anıt ve yeniden kullanılan bir pist. Değişen şey karelerde değil, bakanda — o çizgi 1936’da başlamış, uzun bir sessizlikten sonra yeniden kullanılır olmuş. Bir insanın açtığı yol, o insan gittikten sonra da beklemeyi bilir.