DivriğiPazarı

Divriği’nin Yaşayan Hafızası

Divriği’yi Bizden Dinleyin

Taşın 800 Yıllık Destanı

Divriği Darüşşifasının anıtsal taş kapısı, cepheden görünüm
Darüşşifa kapısı — Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası — Divriği Pazarı

Divriği’nin Çağrısı

Divriği’ye yaklaşırken önce su duyulur. Çaltı, dar bir vadinin içinden geçer; karşı yamaçta dağın kesilmiş yüzü, demirin buradan çıktığını söyler. Yol yükseldikçe kale görünür — kentin üstünde, kendi zamanını bekleyen bir taş.

Aşağıda aynı taşın başka bir hâli vardır. 1228’de yükselmeye başlayan Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, kapılarında ışığın gün boyu yer değiştirdiği bir yüzey taşır. İçeride su avlunun ortasında durur; ses taşın içinde dolaşır.

Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası dış cephesinde taş bezeme ayrıntısı
Taşın yüzeyi, gün boyunca ışığı başka başka tutar — Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası
Divriği Ulu Camii kuzey taç kapısının gövdesi, aşağıdan gökyüzüne karşı görünüm
Aynı taş, gökyüzüne karşı: taç kapının gövdesi — Divriği Ulu Camii

Dağların arasında bir çizgi daha vardır: 1936’da çizilmeye başlayan pist. Bugün o çizginin üstünde bir hava aracı bekler. Divriği’de zaman sırayla ilerlemez; taşta, suda ve gökyüzünde aynı anda görünür.

  1. Sadık Özgür Anı Evi’nin bayraklar ve açılış süsleriyle görünen dış cephesiİnsanların Açtığı KapılarSadık ÖzgürSadık Özgür’ü hastane yaptırmaya götüren, bölgede yaşanan acılar karşısında verdiği bir sözdü. Bu söz nasıl gerçeğe dönüştü?
  2. Divriği Nuri Demirağ Hava Kampüsü pistinde bir hava aracı ve arkada dağlarİnsanların Açtığı KapılarNuri Demirağ: Bir Pist, İki ZamanSivas Valiliği, Divriği’deki pist çalışmasının 1936’da başladığını, 1941’de tamamlandığını ve alanın 31 Ekim 2025’te Hava Kampüsü olarak yeniden açıldığını bildiriyor. Fotoğraf ise yalnız bugünkü anıtı gösteriyor.
  3. Divriği Kalesi surları, kent dokusu ve arkada dağlarTaşın HafızasıDivriği Kalesi: Şehrin Yukarı Baktığı YerKalenin surları kentin üstündeki yamaçta uzanır; aşağıdan bakıldığında çatılar, bahçeler ve dağla aynı kareye girer.
  4. Kapının kemeri altından yukarı bakış; mukarnaslı niş ve çevresindeki taş bezemeTaşın HafızasıCennet Kapısı: Taşın Hatırladığı Sekiz YüzyılKitabeler yapıyı yaptıranların adını ve 1228–29 tarihini taşıyor; kapının bugün kullanılan adını ise kuşaklar veriyor.
  5. Darüşşifa iç mekânında taşla çevrili havuz ve suTaşın HafızasıDivriği Darüşşifası: Suyun Taşa SöylediğiTuran Melek’in 1228–29’da yaptırdığı Darüşşifa’da ışık yukarıdan iner, su ortada durur ve ses taşın içinde dolaşır.
  6. İki kayalık yükselti, soldaki yapı kalıntısı ve aşağıdaki su vadisiTaşın HafızasıKesdoğan Efsanesi: Halat KoptuğundaDivriği’de kuşaktan kuşağa anlatılan Kesdoğan efsanesi iki yükselti arasındaki uçurumda geçer; anlatının kimden ve ne zaman aktarıldığı ise hâlâ açık bir sorudur.
  7. Cam hazneli ve metal gövdeli lüks lambasıBir Eşyanın HikâyesiLüks Lambasının TarihiFotoğraf lambanın bugünkü biçimini gösteriyor. Kullanıldığı tarih, ev ve kişiler hakkında incelenmiş bir tanıklık henüz kayda eklenmedi.Açık soru: Bu lüks lambası ne zaman ve nerede kullanıldı?
  8. Geniş gövdeli, dar ağızlı toprak kapAdını Hatırlayan Var mı?Toprak Kabın İçinde Ne Vardı?Fotoğraf kabın biçimini ve yüzeyini gösteriyor. İçinde ne tutulduğu, nerede kullanıldığı ve yerel adı henüz kaynakla doğrulanmadı.Açık soru: Bu toprak kabın içinde ne saklanıyordu?
  9. Metal gövdeli, kapaklı ev içi ısınma eşyasıDivriği EvlerindeBir Sobanın Eksik KaydıFotoğraf ev içi ısınma eşyasının bugünkü biçimini gösteriyor. Kullanıldığı ev, dönem ve kişiler mevcut kaynak kaydında bilinmiyor.Açık soru: Bu soba hangi evde, hangi yıllarda kullanıldı?
  10. Yüzeyinde aşınma ve kenarında onarım izleri görülen yuvarlak metal eşyaBir Eşyanın HikâyesiOnarılan Metal EşyaFotoğrafta kullanım ve onarım izleri görülebiliyor. Onarımın kim tarafından, ne zaman ve hangi nedenle yapıldığını açıklayan bir tanıklık ya da kayıt henüz yok.Açık soru: Bu metal eşya neden onarıldı?
  11. Kırmızı, lacivert ve açık renkli motifler taşıyan dokuma ayrıntısıİlmek İlmek DivriğiBir Dokumanın KimliğiFotoğraf renk, ilmek ve motif ayrıntılarını gösteriyor. Dokumanın kesin adı, üretim tarihi, ustası ve yapım yeri mevcut kaynak kaydında bulunmuyor.Açık soru: Bu dokumanın adı ve yapım yeri biliniyor mu?

İzleri birlikte okuyun

Divriği’nin bütün hikâyeleri tamamlanmadı.

Bir isim, bir tarih, bir fotoğrafın hikâyesi ya da hatırlanan bir anı; Divriği’nin anlatısına yeni bir ses katabilir.