Taşın Hafızası
Kesdoğan Efsanesi: Halat Koptuğunda
İki kaleyi birleştirmek için gerilen şey, neden efsanenin en büyük ayrılığına dönüştü?
Önce gerilmiş bir halat vardır, iki yakanın arasında. Sonra bir buyruk duyulur ve halat kesilir. Divriği’de kuşaktan kuşağa anlatılan Kesdoğan efsanesi, tam bu anın etrafında kurulur.
Bugün oraya bakınca halat yoktur. İki kayalık yükselti, aralarındaki boşluk ve aşağıda ilerleyen su vardır. Efsane bu boşlukta yaşar.
Avda Başlayan Karşılaşma
Anlatıya göre Ertuğrul geyik avındayken karşı yakanın kızı Belkıs ile karşılaşır. İki genç birbirinden etkilenir; fakat aralarında bir vadi vardır. Efsanenin bazı anlatımlarında haberleşme okların ucuna bağlanan mektuplarla sürer: bir yakadan diğerine atılan her ok, boşluğu bir kez daha geçer.
Yağlanan Halat
Ertuğrul evlenmek istediğini söyleyince kızın babası reddetmez; sınamak ister. İki kale arasına kalın bir halat gerdirir. Halat üç gün boyunca yağlanır. Şart açıktır: Ertuğrul bu halata tutunarak boğazı geçecektir.
Halatın Kesildiği An
Ertuğrul boşluğun üstünde ilerler. Karşı burca yaklaştığı anda kral, Doğan adlı pehlivana halatı kesmesini buyurur. Anlatıya göre Ertuğrul uçuruma düşer; bunu gören Belkıs kendini burçtan bırakır. Kesdoğan adı, Divriği’de bu ana bağlanarak anlatılır.
Uçurumun Hafızası
Şimdi yeniden iki yükseltiye bakın. Açılışta yalnız iki kayalık ve aradaki boşluktu. İki yakayı birleştirmek için gerilen halat koptu; fakat onun yerine geçen anlatı, kuşaklar boyunca aynı boşluğu geçmeye devam ediyor. Aşağıda su, aynı vadiden ilerliyor.